بعد از اقامهء برهان بكلام معلم أول در « اثولوجيا » استشهاد جسته است و سبب اتصال جسم و اتحاد وحدت آن را نفس متعلّق بجرم دانسته « 1 » و معتقد است اگر نفس تعلق بمادهء جسمي نداشته باشد عروض انفصال بر أجسام حتمي است . كلمهء فاعله در عالم ارض نفس مدبّر أجسام است « 2 » . اشراق حاديعشر اين شاهد در نحوهء اطاعت عقول طوليه و عرضيه از حقّ أول است عقلا و نقلا اطاعت آنها فطرى است و عصيان در وجود آنها راه ندارد . در اشراق بعد اثبات مينمايد كه عالم عقول يكعالم واحد و نشأهء هرعقلى متصل بنشأهء عقل ديگر است و حقيقت هرعقل كلى نسبت بمادون بسيط الحقيقه و كلّ الأشياء است و هرعلت تامّه‌يى تمام و كمال معلول خود است . لأن العلّة تكون صورة تماميّة المعلول و أصل وجوده . شاهد ثاني [ در صور مفارقه و مثل نوريّهء افلاطونيّه است ] شاهد دوم از مشهد دوم در صور مفارقه و مثل نوريّهء افلاطونيّه است مصنّف غرض أرسطو « 3 » و افلاطون و سقراط را از ارادهء اين معنى كه جميع افراد و أنواع ماديّه داراى فردى نوري و عقلي هستند بيان كرده است و بعد عبارت شيخ را در اين باب از شفا نقل نموده است و اشاره باستدلال شيخ نموده و استدلال أو را در ضمن

--> ( 1 ) - ميمر تاسع از اثولوجياى شيخ يونانى « افلوطين » اثولوجيا ، مطبوع در حواشي قبسات مير داماد 1312 ه ق ص 286 ، 287 ، 288 « ان كل جرم غليظا كان أو لطيفا فإنه ليس علة لوحدانيته » . ( 2 ) - هرنوعى از أنواع داراى فردى مثالى و برزخي و فردى عقلانى حافظ افراد مادي است اين مسألهء مهم بحسب برهان و كشف ثابت است و حكماى اسلامى از درك آن عاجز بوده‌اند و كثيرى از مبانى مسلمهء دينى را بواسطهء انكار اين قبيل از مسائل توجيه و تأويل نموده‌اند . ( 3 ) - مقصود ملا صدرا از أرسطو ، صاحب كتاب اثولوجيا يعنى فلوطين است و گرنه خود أرسطو مانند ساير مشائيون معتقد به مثل افلاطونى نبوده است .